Skala 3:1 oznacza, że rysunek jest trzy razy większy niż rzeczywisty obiekt. Trzy centymetry na rysunku odpowiadają jednemu centymetrowi w rzeczywistości. To skala powiększająca, stosowana do bardzo drobnych elementów, których szczegóły trudno oddać w naturalnej wielkości.
Przelicznik skali 3:1
3 : 1Skala 3:1 powiększa rysunek 3× względem rzeczywistego obiektu.
Co oznacza skala 3:1
Pierwsza liczba w zapisie skali odnosi się do rysunku, druga do rzeczywistości. Skala 3:1 mówi więc, że trzy centymetry na rysunku odpowiadają jednemu centymetrowi prawdziwego obiektu — rysunek jest trzy razy większy niż przedmiot. Każdy zapis w postaci N:1 oznacza powiększenie, a im większa pierwsza liczba, tym mocniejsze. Skala 3:1 leży między łagodnym powiększeniem 2:1 a mocniejszym 5:1.
Trzykrotne powiększenie wybiera się wtedy, gdy obiekt jest na tyle mały, że rysunek 2:1 wciąż nie pokazuje szczegółów wystarczająco wyraźnie, a powiększenie 5:1 niepotrzebnie rozbiłoby rysunek na zbyt duży arkusz. To rozwiązanie pośrednie, dobrane do konkretnego elementu, a nie do sztywnego szeregu wartości.
Gdzie stosuje się skalę 3:1
Skala 3:1 sprawdza się przy elementach drobniejszych niż te rysowane w skali 2:1:
- małe podzespoły elektroniczne — styki, gniazda, miniaturowe obudowy i złącza;
- części mechanizmów precyzyjnych, w których liczą się dziesiąte części milimetra;
- elementy zegarowe i mikromechaniczne;
- projekty biżuterii oraz drobnych wyrobów jubilerskich;
- detale modelarskie i prototypy, których wykonanie ułatwia powiększony rysunek.
Przykłady przeliczania skali 3:1
Aby zamienić wymiar rzeczywisty na długość rysunkową w skali 3:1, mnożysz przez 3. W drugą stronę — dzielisz przez 3:
- 1 cm w rzeczywistości — 3 cm na rysunku
- 5 mm w rzeczywistości — 15 mm na rysunku
- 6 mm w rzeczywistości — 18 mm na rysunku
- 2 cm w rzeczywistości — 6 cm na rysunku
- 2,5 mm w rzeczywistości — 7,5 mm na rysunku
Zależność działa w obie strony: jeżeli na rysunku zmierzysz 21 mm, w rzeczywistości element ma 7 mm. Wystarczy długość z rysunku podzielić przez 3.
Jak korzystać z kalkulatora na tej stronie
Skala jest tu ustawiona na stałe na 3:1 — nie musisz nic zmieniać w polach skali. Wpisz długość rzeczywistą albo długość zmierzoną na rysunku, a kalkulator od razu pokaże drugą wartość. Możesz też dowolnie zmieniać jednostki: milimetry, centymetry, metry i inne. Jeśli potrzebujesz pracować w innej skali, skorzystaj z głównego kalkulatora skali.
Skala 3:1 a inne skale
Warto wiedzieć, że skala 3:1 nie należy do znormalizowanego szeregu powiększeń z normy PN-EN ISO 5455, który obejmuje wartości 2:1, 5:1, 10:1, 20:1 i 50:1. W rysunku technicznym zgodnym z normą wybiera się zwykle jedną z tych wartości, jednak 3:1 bywa stosowane w praktyce jako wygodne pośrednie powiększenie. Po przeciwnej stronie znajdują się skale pomniejszające zapisywane jako 1:N, na przykład 1:3, 1:10 czy 1:100. Więcej o samym pojęciu przeczytasz w artykule czym jest skala, a o skalach kartograficznych — w tekście o skali na planach i mapach.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza skala 3:1?
Skala 3:1 oznacza, że rysunek jest trzy razy większy niż rzeczywisty obiekt. Trzy centymetry na rysunku odpowiadają jednemu centymetrowi w rzeczywistości.
Gdzie stosuje się skalę 3:1?
Skala 3:1 sprawdza się przy bardzo drobnych elementach — podzespołach elektronicznych, częściach mechanizmów precyzyjnych, wyrobach jubilerskich czy detalach modelarskich. Trzykrotne powiększenie pozwala czytelnie pokazać kształt i wymiary tam, gdzie dwukrotne to za mało.
Jak przeliczyć wymiar rzeczywisty na rysunek w skali 3:1?
Aby zamienić wymiar rzeczywisty na długość rysunkową w skali 3:1, mnożysz go przez 3. Na przykład element o długości 6 mm w rzeczywistości zajmie 18 mm na rysunku.
Czym różni się skala 3:1 od 1:3?
Skala 3:1 powiększa obiekt trzykrotnie, a 1:3 pomniejsza go trzykrotnie. W zapisie skali pierwsza liczba odnosi się do rysunku, a druga do rzeczywistości — przy 3:1 większy jest rysunek, przy 1:3 większy jest obiekt.
Czy skala 3:1 jest skalą znormalizowaną?
Nie. Znormalizowany szereg powiększeń w normie PN-EN ISO 5455 to 2:1, 5:1, 10:1, 20:1 i 50:1 — skala 3:1 nie jest w nim wymieniona. W praktyce bywa jednak stosowana, gdy powiększenie 2:1 jest zbyt małe, a 5:1 zbyt duże.
Powiązane skale
Zobacz, jak działają inne popularne skale:
Potrzebujesz innej skali? Skorzystaj z ogólnego kalkulatora skali.