Skala 1:4 oznacza, że rysunek jest cztery razy mniejszy od obiektu rzeczywistego. Jeden centymetr na rysunku odpowiada czterem centymetrom przedmiotu, a 25 cm na arkuszu — całemu metrowi. To wygodne pomniejszenie dla przedmiotów o rozmiarach kilkudziesięciu centymetrów, znane głównie z zadań szkolnych, modelarstwa i skalowania wydruków.
Przelicznik skali 1:4
1 : 4Skala 1:4 pomniejsza obiekt 4× na rysunku względem rzeczywistości.
reklama
Co oznacza skala 1:4
Pierwsza liczba w zapisie skali odnosi się do rysunku, druga do rzeczywistości. Skala 1:4 mówi więc, że jeden centymetr na rysunku odpowiada czterem centymetrom obiektu rzeczywistego. Każdy wymiar przedmiotu trzeba podzielić przez cztery, żeby otrzymać wymiar na arkuszu — i odwrotnie, wynik pomiaru z rysunku mnożymy przez cztery.
Wygodę tej skali widać przy okrągłych liczbach: 25 cm na rysunku to równo metr, 50 cm — dwa metry, a 1 mm — 4 mm. Pomniejszenie czterokrotne jest przy tym na tyle łagodne, że rysunek zachowuje czytelne proporcje i można na nim jeszcze zmieścić wymiarowanie.
Czy 1:4 to skala normowa
Nie — i warto to wiedzieć, zanim opisze się nią rysunek wykonawczy. Norma PN-EN ISO 5455, która porządkuje skale w rysunku technicznym, wymienia szereg pomniejszeń 1:2, 1:5, 1:10, 1:20, 1:50, 1:100 i dalej według tego samego wzoru. Skali 1:4 w tym szeregu nie ma. W dokumentacji technicznej podlegającej normie sięga się więc po sąsiednie 1:2 albo 1:5, w zależności od tego, czy detal ma być pokazany dokładniej, czy zmieścić się na mniejszym arkuszu.
Nie znaczy to jednak, że skala 1:4 jest błędna albo rzadka. Występuje wszędzie tam, gdzie norma po prostu nie obowiązuje — a takich miejsc jest sporo.
Gdzie stosuje się skalę 1:4
- zadania szkolne z matematyki i techniki — pomnożenie i podzielenie przez cztery jest na tyle proste, że skala 1:4 często pojawia się w ćwiczeniach z przeliczania wymiarów;
- modelarstwo — duże modele zdalnie sterowane, motocykle i figurki kolekcjonerskie bywają produkowane właśnie w 1:4, gdzie liczy się wielkość gotowego modelu, a nie zgodność z normą rysunkową;
- skalowanie zdjęć i wydruków — pomniejszenie do 25 procent to dokładnie skala 1:4; tak przygotowuje się miniatury, podglądy i wydruki próbne;
- rysunki warsztatowe i szkice robocze — dokumentacja wewnętrzna, prototypy i rysunki poglądowe, które nie trafiają do formalnego obiegu;
- projekty stolarskie i meblowe — pojedyncze elementy o gabarytach do dwóch metrów, rysowane na arkuszu A4 lub A3;
- rysunek calowy — w tradycji anglosaskiej „quarter scale" jest zapisem naturalnym, dlatego skala 1:4 pojawia się w dokumentacji sprowadzanej z zagranicy.
Jak przeliczyć powierzchnię w skali 1:4
Powierzchnia zmienia się z kwadratem skali, więc pomniejszenie liniowe cztery razy oznacza pomniejszenie pola szesnaście razy. Jeden centymetr kwadratowy na rysunku odpowiada 16 cm² powierzchni rzeczywistej, a blat o wymiarach 120 × 80 cm — czyli 9600 cm² — zajmie na rysunku 30 × 20 cm, a więc 600 cm². Ta sama zasada tłumaczy, dlaczego zdjęcie zmniejszone do 25 procent szerokości zajmuje tylko jedną szesnastą pierwotnej powierzchni pliku.
Tabela szybkiego przeliczania
Najczęstsze przeliczenia w skali 1:4 — wystarczy długość zmierzoną na rysunku pomnożyć przez cztery, żeby otrzymać wymiar rzeczywisty:
| Na rysunku | W rzeczywistości |
|---|---|
| 1 mm | 4 mm |
| 1 cm | 4 cm |
| 2 cm | 8 cm |
| 5 cm | 20 cm |
| 10 cm | 40 cm |
| 25 cm | 1 m |
| 50 cm | 2 m |
| 1 m | 4 m |
Działa to oczywiście w obie strony: jeżeli element ma w rzeczywistości 68 cm długości, na rysunku w skali 1:4 zajmie 17 cm.
Jak korzystać z kalkulatora na tej stronie
Skala jest tutaj ustawiona na stałe na 1:4 — nie musisz nic zmieniać w polach skali. Wpisz długość rzeczywistą albo długość zmierzoną na rysunku, a kalkulator natychmiast pokaże drugą wartość. Jednostki możesz dowolnie zmieniać — milimetry, centymetry, metry, a także cale i stopy, co bywa przydatne przy dokumentacji w układzie calowym. Jeśli potrzebujesz pracować w innej skali, przejdź do głównego kalkulatora skali, gdzie ustawisz dowolny stosunek.
Skala 1:4 a inne skale
Skala 1:4 wypełnia lukę w ciągu łagodnych pomniejszeń. Mocniejsze odwzorowania — 1:1, 1:2 i 1:3 — służą do rysunków drobnych detali, gdzie liczy się każdy szczegół. Dalsze 1:5 i 1:10 pozwalają zmieścić na arkuszu większe elementy i całe zespoły. Wybierając między 1:4 a sąsiadami, warto pamiętać o jednym: jeśli rysunek ma trafić do dokumentacji zgodnej z normą, bezpieczniej sięgnąć po 1:2 lub 1:5. Więcej o samych zasadach skalowania znajdziesz w artykule czym jest skala.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza skala 1:4?
Skala 1:4 oznacza, że wymiar na rysunku jest cztery razy mniejszy od wymiaru rzeczywistego. Jeden centymetr na rysunku odpowiada czterem centymetrom obiektu.
Ile centymetrów w rzeczywistości to 1 cm na rysunku w skali 1:4?
Jeden centymetr na rysunku w skali 1:4 odpowiada 4 cm w rzeczywistości. Z tego wynika, że 5 cm to 20 cm, a 25 cm na rysunku to dokładnie 1 metr obiektu.
Jak przeliczyć wymiar rzeczywisty na rysunkowy w skali 1:4?
Długość rzeczywistą dzielimy przez 4. Element o długości 60 cm zajmie na rysunku 15 cm. W drugą stronę długość zmierzoną na rysunku mnożymy przez 4 — 7 cm na rysunku to 28 cm obiektu.
Ile razy zmniejsza się powierzchnia w skali 1:4?
Szesnaście razy, bo powierzchnia zmienia się z kwadratem skali. Jeden centymetr kwadratowy na rysunku w skali 1:4 odpowiada 16 cm² powierzchni rzeczywistej. Ta sama zasada dotyczy pomniejszania zdjęć i wydruków: rysunek zmniejszony do 25 procent zajmuje jedną szesnastą pierwotnego pola.
Czy skala 1:4 jest skalą normową w rysunku technicznym?
Nie. Norma PN-EN ISO 5455 wymienia szereg skal pomniejszających 1:2, 1:5, 1:10, 1:20, 1:50 i dalej — skali 1:4 w nim nie ma. W dokumentacji technicznej podlegającej normie zamiast 1:4 wybiera się sąsiednie 1:2 albo 1:5. Skala 1:4 pozostaje natomiast w powszechnym użyciu w zadaniach szkolnych, modelarstwie i przy skalowaniu wydruków.
Czym różni się skala 1:4 od 1:5?
W skali 1:4 jeden centymetr odpowiada 4 cm, a w skali 1:5 — 5 cm. Rysunek w skali 1:4 jest więc o jedną czwartą większy i pokazuje nieco więcej szczegółów. Praktyczna różnica leży gdzie indziej: 1:5 jest skalą normową i pojawia się w dokumentacji wykonawczej, a 1:4 tam, gdzie norma nie obowiązuje.
Powiązane skale
Zobacz, jak działają inne popularne skale:
- Skala 1:1
- Skala 2:1
- Skala 3:1
- Skala 1:2
- Skala 1:3
- Skala 1:5
- Skala 1:10
- Skala 1:20
- Skala 1:24
- Skala 1:35
- Skala 1:43
- Skala 1:72
- Skala 1:50
- Skala 1:100
- Skala 1:200
- Skala 1:500
- Skala 1:1000
- Skala 1:2000
- Skala 1:5000
- Skala 1:10000
- Skala 1:25000
- Skala 1:50000
Potrzebujesz innej skali? Skorzystaj z ogólnego kalkulatora skali.