Skala 10:1 oznacza, że rysunek jest dziesięć razy większy od rzeczywistego obiektu. Jeden milimetr przedmiotu zajmuje na rysunku jeden centymetr. To najmocniejsze z często używanych powiększeń w rysunku technicznym i jedna z tych skal, które regularnie pojawiają się w zadaniach szkolnych z przeliczania wymiarów.
Przelicznik skali 10:1
Wpisz jedną długość, a druga przeliczy się sama.
W skali 10:1 długość 10 cm odpowiada 1 cm w rzeczywistości.
Skala 10:1 powiększa rysunek 10× względem rzeczywistego obiektu.
Skalibruj ekran przybliżony skalibrowany
Rozmiar przybliżony. Skalibruj ekran, aby odcinki miały prawdziwą długość.
Dokładniej: linijka lub karta
Przyłóż linijkę do ekranu i przesuwaj suwak, aż odcinek poniżej będzie miał dokładnie 10 cm5 cm.
Zamiast linijki możesz użyć karty płatniczej lub dowodu osobistego: prostokąt ma mieć dokładnie jej rozmiar (na telefonie przyłóż kartę pionowo).
reklama
Co oznacza skala 10:1
Pierwsza liczba w zapisie skali dotyczy rysunku, druga rzeczywistości. Skala 10:1 mówi więc, że dziesięć jednostek na rysunku to jedna jednostka prawdziwego przedmiotu. Zapis N:1 zawsze oznacza powiększenie, a 10:1 jest mocniejsza od 2:1 i 5:1.
To skala, w której liczy się najprościej. Mnożenie przez 10 sprowadza się do zmiany jednostki: milimetry z rzeczywistości stają się centymetrami na rysunku. Śrubka o długości 6 mm ma na rysunku 6 cm, a styk o szerokości 0,8 mm zajmuje 8 mm.
Skala 10:1 w normie rysunku technicznego
Norma PN-EN ISO 5455 zaleca szereg powiększeń 2:1, 5:1, 10:1, 20:1 i 50:1. Skala 10:1 jest w nim trzecia i sięga się po nią wtedy, gdy przy 5:1 detale wciąż zlewają się w jedną linię. Wpisuje się ją w tabliczce rysunkowej, a gdy dotyczy tylko jednego widoku szczegółu, podaje się ją przy tym widoku, na przykład „A (10:1)”.
Gdzie stosuje się skalę 10:1
- widoki szczegółów na rysunkach maszynowych: gwinty, podcięcia, rowki pod pierścienie osadcze;
- rysunki części zegarków, mechanizmów precyzyjnych i miniaturowych sprężyn;
- dokumentacja elektroniki, w tym wyprowadzeń układów scalonych i drobnych złączy;
- rysunki biologiczne owadów, nasion czy pyłków oglądanych pod lupą;
- zadania z matematyki, techniki i fizyki, w których trzeba przeliczyć wymiar powiększonego rysunku;
- opisy zdjęć makro i obrazów z lupy o powiększeniu dziesięciokrotnym.
Jak przeliczyć powierzchnię w skali 10:1
Pole zmienia się z kwadratem skali, więc dziesięciokrotne powiększenie liniowe daje stukrotnie większe pole. Prostokąt o wymiarach 3 × 5 mm ma pole 15 mm². Na rysunku w skali 10:1 ma wymiary 3 × 5 cm i pole 15 cm², czyli 1500 mm². Objętość rośnie z sześcianem skali: model w skali 10:1 ma objętość tysiąc razy większą od oryginału.
Przykłady obliczeń
Przykład pierwszy: pchła ma w rzeczywistości około 2,5 mm długości. Na rysunku w skali 10:1 będzie miała 2,5 × 10 = 25 mm, czyli 2,5 cm.
Przykład drugi: na rysunku kółka zębatego z zegarka w skali 10:1 jego średnica wynosi 9 cm. Rzeczywista średnica to 9 : 10 = 0,9 cm, czyli 9 mm.
Przykład trzeci: zadanie mówi, że odcinek na rysunku w skali 10:1 ma 4,2 cm. W rzeczywistości ma 4,2 : 10 = 0,42 cm, czyli 4,2 mm.
Tabela szybkiego przeliczania
Najczęstsze przeliczenia w skali 10:1. Wymiar rzeczywisty mnożysz przez 10, żeby otrzymać długość na rysunku:
| W rzeczywistości | Na rysunku |
|---|---|
| 0,5 mm | 5 mm |
| 1 mm | 1 cm |
| 2 mm | 2 cm |
| 5 mm | 5 cm |
| 1 cm | 10 cm |
| 1,5 cm | 15 cm |
| 2 cm | 20 cm |
| 3 cm | 30 cm |
W drugą stronę dzielisz przez 10. Jeśli na rysunku zmierzysz 45 mm, element ma w rzeczywistości 4,5 mm.
Jak korzystać z kalkulatora na tej stronie
Skala jest tu ustawiona na stałe na 10:1, więc pola skali możesz zostawić bez zmian. Wpisz długość rzeczywistą albo długość zmierzoną na rysunku, a kalkulator od razu pokaże drugą wartość. Jednostki zmienisz w każdej chwili: milimetry, centymetry, metry i inne. Do pracy w innej skali służy główny kalkulator skali.
Skala 10:1 a inne skale
Gdy rysunek w skali 10:1 nie mieści się na arkuszu, wybierz słabsze powiększenie: 5:1, 4:1 albo 2:1. Dla jeszcze mniejszych elementów norma przewiduje 20:1 i 50:1. Rysunek w naturalnej wielkości to skala 1:1, a jej odwrotność, skala 1:10, dzieli wymiary przez dziesięć zamiast je mnożyć. Więcej o samym pojęciu przeczytasz w artykule czym jest skala.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza skala 10:1?
Skala 10:1 oznacza, że rysunek jest dziesięć razy większy od rzeczywistego obiektu. Dziesięć centymetrów na rysunku odpowiada jednemu centymetrowi w rzeczywistości, a 1 mm przedmiotu ma na rysunku 1 cm.
Ile to jest 3 cm w skali 10:1?
Jeśli 3 cm to wymiar rzeczywisty, na rysunku w skali 10:1 będzie miał 30 cm, bo 3 × 10 = 30. Jeśli 3 cm zmierzono na rysunku, przedmiot ma w rzeczywistości 3 mm.
Jak przeliczyć wymiar rzeczywisty na rysunek w skali 10:1?
Wymiar rzeczywisty mnożysz przez 10. W praktyce wystarczy zamienić milimetry na centymetry: element o długości 4 mm ma na rysunku 4 cm, a element o długości 2,5 mm ma 2,5 cm.
Jak przeliczyć wymiar z rysunku na rzeczywisty w skali 10:1?
Długość zmierzoną na rysunku dzielisz przez 10. Odcinek o długości 7 cm na rysunku ma w rzeczywistości 7 mm, a 15 mm na rysunku to 1,5 mm.
Ile razy powiększa się powierzchnia w skali 10:1?
Sto razy, bo pole zmienia się z kwadratem skali. Kwadrat o boku 1 mm ma pole 1 mm², a na rysunku w skali 10:1 ma bok 1 cm i pole 1 cm², czyli 100 mm². Objętość rośnie tysiąc razy.
Czy skala 10:1 jest skalą znormalizowaną?
Tak. Skala 10:1 należy do szeregu powiększeń z normy PN-EN ISO 5455 razem z 2:1, 5:1, 20:1 i 50:1.
Czym różni się skala 10:1 od 1:10?
Skala 10:1 powiększa obiekt dziesięciokrotnie, a 1:10 dziesięciokrotnie go pomniejsza. Pierwsza liczba w zapisie dotyczy rysunku, druga rzeczywistości. Przy 10:1 większy jest rysunek, przy 1:10 większy jest przedmiot.
Powiązane skale
Zobacz, jak działają inne popularne skale:
- Skala 10:1
- Skala 5:1
- Skala 4:1
- Skala 3:1
- Skala 2:1
- Skala 1:1
- Skala 1:2
- Skala 1:3
- Skala 1:4
- Skala 1:5
- Skala 1:10
- Skala 1:20
- Skala 1:24
- Skala 1:35
- Skala 1:43
- Skala 1:50
- Skala 1:72
- Skala 1:100
- Skala 1:200
- Skala 1:250
- Skala 1:500
- Skala 1:1000
- Skala 1:2000
- Skala 1:5000
- Skala 1:10 000
- Skala 1:25 000
- Skala 1:50 000
Potrzebujesz innej skali? Skorzystaj z ogólnego kalkulatora skali.