Skala 5:1 oznacza, że rysunek jest pięć razy większy od rzeczywistego obiektu. Pięć centymetrów na rysunku odpowiada jednemu centymetrowi w rzeczywistości. To skala powiększająca, znormalizowana w rysunku technicznym i często pojawiająca się w zadaniach szkolnych, w których trzeba przeliczyć wymiary drobnych przedmiotów.
Przelicznik skali 5:1
5 : 1Skala 5:1 powiększa rysunek 5× względem rzeczywistego obiektu.
reklama
Co oznacza skala 5:1
Pierwsza liczba w zapisie skali odnosi się do rysunku, druga do rzeczywistości. Skala 5:1 mówi więc, że pięć centymetrów na rysunku to jeden centymetr prawdziwego przedmiotu, a jeden milimetr obiektu ma na rysunku 5 mm. Zapis N:1 zawsze oznacza powiększenie. Skala 5:1 jest mocniejsza od 2:1, 3:1 i 4:1, a słabsza od 10:1.
Rachunek jest łatwy, bo mnożenie przez 5 to połowa mnożenia przez 10. Obiekt o długości 4 cm ma na rysunku 20 cm, a obiekt o długości 1,2 cm zajmuje 6 cm. Rysunek 5:1 pozwala pokazać szczegóły elementu, który w naturalnej wielkości miałby kilka milimetrów.
Skala 5:1 w normie rysunku technicznego
Norma PN-EN ISO 5455 zaleca szereg powiększeń 2:1, 5:1, 10:1, 20:1 i 50:1. Skala 5:1 jest w nim drugą wartością i jedną z najczęściej używanych, gdy powiększenie 2:1 nie wystarcza do pokazania detali. Na rysunku technicznym skalę wpisuje się w tabliczce rysunkowej, a jeśli pojedynczy widok lub przekrój ma inną skalę niż reszta, oznacza się ją przy tym widoku.
Gdzie stosuje się skalę 5:1
- rysunki techniczne bardzo drobnych części: sprężyn, śrub miniaturowych, styków, elementów zegarków;
- dokumentacja podzespołów elektronicznych, w tym złączy i małych obudów;
- zadania z matematyki, fizyki i techniki, w których trzeba przeliczyć wymiary powiększonego rysunku;
- rysunki biologiczne, na przykład powiększone owady, liście czy nasiona;
- projekty biżuterii i drobnych wyrobów jubilerskich;
- opisy zdjęć makro i mikroskopowych, w których podaje się powiększenie.
Jak przeliczyć powierzchnię w skali 5:1
Pole powierzchni zmienia się z kwadratem skali, więc powiększenie liniowe pięć razy daje dwudziestopięciokrotnie większe pole. Prostokąt o wymiarach 1,5 × 2 cm ma pole 3 cm². Na rysunku w skali 5:1 ma wymiary 7,5 × 10 cm i pole 75 cm², czyli 25 razy więcej. Objętość rośnie z sześcianem skali: model w skali 5:1 ma objętość 125 razy większą od oryginału.
Przykłady obliczeń
Przykład pierwszy: śruba ma w rzeczywistości 8 mm długości. Na rysunku w skali 5:1 będzie miała 8 × 5 = 40 mm, czyli 4 cm.
Przykład drugi: na rysunku sprężyny w skali 5:1 jej długość wynosi 12 cm. Rzeczywista długość to 12 : 5 = 2,4 cm.
Przykład trzeci: zadanie mówi, że mrówka na rysunku w skali 5:1 ma 3,5 cm. W rzeczywistości mierzy 3,5 : 5 = 0,7 cm, czyli 7 mm.
Tabela szybkiego przeliczania
Najczęstsze przeliczenia w skali 5:1. Wystarczy wymiar rzeczywisty pomnożyć przez 5, żeby otrzymać długość na rysunku:
| W rzeczywistości | Na rysunku |
|---|---|
| 1 mm | 5 mm |
| 2 mm | 1 cm |
| 5 mm | 2,5 cm |
| 1 cm | 5 cm |
| 2 cm | 10 cm |
| 3 cm | 15 cm |
| 4 cm | 20 cm |
| 5 cm | 25 cm |
Zależność działa w obie strony: jeżeli na rysunku zmierzysz 35 mm, w rzeczywistości element ma 7 mm. Wystarczy długość z rysunku podzielić przez 5.
Jak korzystać z kalkulatora na tej stronie
Skala jest tu ustawiona na stałe na 5:1, więc nie musisz zmieniać pól skali. Wpisz długość rzeczywistą albo długość zmierzoną na rysunku, a kalkulator od razu pokaże drugą wartość. Jednostki możesz dowolnie zmieniać: milimetry, centymetry, metry i inne. Jeśli potrzebujesz innego stosunku, skorzystaj z głównego kalkulatora skali.
Skala 5:1 a inne skale
Jeśli 5:1 daje zbyt duży rysunek, wybierz łagodniejsze 4:1 albo 2:1. Gdy element jest jeszcze mniejszy, kolejne wartości z normy to 10:1, 20:1 i 50:1. Rysunek w naturalnej wielkości opisuje skala 1:1, a pomniejszenia zapisywane jako 1:N, na przykład 1:5, działają odwrotnie i dzielą wymiary przez pięć. Więcej o samym pojęciu przeczytasz w artykule czym jest skala.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza skala 5:1?
Skala 5:1 oznacza, że rysunek jest pięć razy większy od rzeczywistego obiektu. Pięć centymetrów na rysunku odpowiada jednemu centymetrowi w rzeczywistości.
Ile to jest 4 cm w skali 5:1?
Cztery centymetry rzeczywistej długości mają w skali 5:1 na rysunku 20 cm, bo 4 × 5 = 20. Jeśli natomiast 4 cm to długość zmierzona na rysunku, w rzeczywistości odpowiada jej 0,8 cm, czyli 8 mm.
Jak przeliczyć wymiar rzeczywisty na rysunek w skali 5:1?
Wymiar rzeczywisty mnożysz przez 5. Element o długości 3 mm zajmie na rysunku 15 mm, a przedmiot o długości 2 cm będzie miał 10 cm.
Jak przeliczyć wymiar z rysunku na rzeczywisty w skali 5:1?
Długość zmierzoną na rysunku dzielisz przez 5. Odcinek o długości 15 cm na rysunku ma w rzeczywistości 3 cm, a 1 cm na rysunku odpowiada 2 mm w rzeczywistości.
Ile razy powiększa się powierzchnia w skali 5:1?
Dwadzieścia pięć razy, bo pole zmienia się z kwadratem skali. Kwadrat o boku 1 cm ma pole 1 cm², a jego rysunek w skali 5:1 ma bok 5 cm i pole 25 cm².
Czy skala 5:1 jest skalą znormalizowaną?
Tak. Skala 5:1 należy do szeregu powiększeń opisanego w normie PN-EN ISO 5455 dla rysunku technicznego. Pozostałe skale tego szeregu to 2:1, 10:1, 20:1 i 50:1.
Czym różni się skala 5:1 od 1:5?
Skala 5:1 powiększa obiekt pięciokrotnie, a 1:5 pomniejsza go pięciokrotnie. Pierwsza liczba w zapisie odnosi się do rysunku, druga do rzeczywistości. Przy 5:1 większy jest rysunek, przy 1:5 większy jest przedmiot.
Powiązane skale
Zobacz, jak działają inne popularne skale:
- Skala 1:1
- Skala 2:1
- Skala 3:1
- Skala 4:1
- Skala 1:2
- Skala 1:3
- Skala 1:4
- Skala 1:5
- Skala 1:10
- Skala 1:20
- Skala 1:24
- Skala 1:35
- Skala 1:43
- Skala 1:72
- Skala 1:50
- Skala 1:100
- Skala 1:200
- Skala 1:500
- Skala 1:1000
- Skala 1:2000
- Skala 1:5000
- Skala 1:10000
- Skala 1:25000
- Skala 1:50000
Potrzebujesz innej skali? Skorzystaj z ogólnego kalkulatora skali.